Een hartverwarmende reportage in het Brabants Dagblad, daar doen we het nu allemaal voor!

_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 

Annemiek Steenbekkers • 4 juni 2019

Kei-trots zijn ze in Orthen-Links op hun nieuwe oude wijk DEN BOSCH

,,Kom maar hier zitten’’, zegt Hennie van Gelder (59), terwijl ze op het witte betonnen bankje voor het huis klopt. Natuurlijk wil ze vertellen over de vernieuwing in de wijk. ,,Koffie?’’ Nou, liever even naar het toilet. ,,O dat kan ook. De wc zit hier links om de hoek.’’ Niet veel later komt echtgenoot Bertus (59) – d’n Bertus zoals ze hem in de buurt noemen – het huis uit gezet. Met een klapstoeltje dat-ie pontificaal op de stoep plant.  Al abonnee? Log in en lees altijd gratis Topics. ,,Hier wilden we zitten, op deze hoek’’, vertellen ze. Met één been in de Hertog Godfriedstraat en het andere in de nieuwe Van Wandelenstraat. Vooraan bij de belangrijkste ingang van de wijk en op een steenworp afstand van hun oude stek in Orthen-Links. ,,Als één van ons nu wegvalt, is de ander nog een beetje onder de mensen. In de Willibrordusstraat waren we de op één na jongste, nu zijn we de oudste.’’ 

Ambitie is ook het bevorderen van een goed woon- en leefklimaat

Ambitie tonen als stad zit ’m niet per se alleen in het aanzwengelen van grote bouwprojecten – de architecten Janneke Bierman en Ron Kuin, algemeen directeur Marc Hoedemakers van het gelijknamige bouwbedrijf en voormalig wethouder Geert Snijders hamerden in de krant van zaterdag op een nieuwe, gemeentelijke toekomstvisie – maar ook in het bevorderen van een goed woon- en leefklimaat.

Bertus en Hennie van Gelder vinden hun huis in Orthen-Links waar ze sinds december 2017 in wonen, ronduit prachtig. Niks op aan te merken. De wijk ook. Prima buren. Mensen uit Iran. Maar de bouwhekken aan de overkant van de Van Wandelenstraat zijn ze zo onderhand wel beu. Al die hondenpoep op de toekomstige speelveldjes irriteert ook. En dan dat verkeer… 

,,Ze rijden hier als gekken’’, bromt Ans Trum (60). Zij is er net bij komen zitten op haar eigen klapstoel. Meegenomen van een paar huizen verderop. ,,Je houdt je hart vast als er kinderen aan het spelen zijn.’’ Bertus van Gelder: ,,Dan komen ze van de flat, zien het verkeerslicht op groen staan en geven gas. We hebben het al aangekaart. ‘Kattenruggen zijn geen porem’, krijgen we dan te horen.

Nee, platgereden kinderen, dát is geen porem. We hebben hier al drie botsingen in één week tijd gehad. Waarvan twee door bouwverkeer dat hier niet thuishoort.’’ Niet goed inderdaad, reageert Örjan Game, ontwikkelaar bij BrabantWonen. Hij zit op een bankje voor het infohuis in de Sint-Willibrordusstraat. Hier kunnen bewoners letterlijk bij de woningcorporatie aankloppen. ,,Ons eigen vrachtverkeer kunnen we reguleren, maar er komen ook wel eens andere wagens. En wat dat hardrijden betreft: er zijn een paar klootzakken die dit wangedrag vertonen en zich nergens iets van aantrekken. We proberen maatregelen te nemen, maar daar hebben we de gemeente hard bij nodig.’’

Vanaf het bankje kijkt Game uit op fase 3 van de wijkvernieuwing. Een grote bult puin met daarachter nog een rijtje leegstaande woningen. Over iets minder dan een jaar moeten hier 44 nieuwe huurhuizen en 14 koopwoningen staan. En dan komt er nog één fase achteraan zodat het totaal ergens in 2021 uitkomt op 235 nieuwe woningen: 100 sociale huur, 68 koopwoningen en de rest appartementen, waaronder 50 in de nieuwe Villa Orthen. Het kleine aantal koopwoningen uit 1957 dat is blijven staan is van buiten opgeknapt. Hard nodig, die vernieuwingsslag, erkennen Marie Roos (61), Monique Moerings (51), Karien van Rijst (56), Leo Vermulm (61) en Sonja van der Voort (68) van Bewonerscomité STOL (Stichting Orthen-Links). ,,Nu zien we pas in hoe slecht de oude huizen waren. Als het waaide, gingen de gordijnen op en neer. De nieuwe huizen zijn goed geïsoleerd.’

De stemming is wel eens anders geweest. Roos: ,,Er was veel verzet in de wijk. Mensen wilden helemaal niet hun huis uit, wisten niet wat ze er voor terug kregen en namen een vechthouding aan. Het zijn ook niet zomaar stenen, het zijn herinneringen. Er zijn hier grote gezinnen van wie alle kinderen in Orthen Links zijn gebleven. Het is heel heftig geweest voor iedereen. Veel overlast van herrie en stof. Ik heb van m’n leven niet zoveel geniest als tijdens de bouw.’’ Al sinds de jaren 90 werd er gesproken over herbouw in Orthen-Links. Officieel eigenlijk Orthen-West, de wijk die is ingeklemd tussen het spoor en de weg Orthen/Hambakenweg. Door de gemeente aangewezen als aandachtsbuurt. De woningen hadden niet alleen hun beste tijd gehad, maar de wijk verloederde ook. ,,Het was al heel lang aan het verpauperen’’, aldus Vermulm. ,,Sommige plekken werden gebruikt als stortplaats.’’

Na veel vijven en zessen begon de bouw dan toch in 2014. Door de vernieuwing in verschillende fasen op te delen, konden veel mensen binnen de wijk verhuizen. ,,Zo’n 25 tot 30 procent van de bewoners is teruggekeerd of is in de wijk blijven wonen. Dat is veel’’, meldt Game. ,,In de meeste andere herstructureringswijken is dat maar acht procent. De mensen hier zijn in de eerste plaats Orthenaar en dan pas Bosschenaar. De huur is wel omhoog gegaan, van rond de 350 euro per maand naar ruim 600, maar de goede isolatie zorgt voor minder energiekosten.’’

Sinds vorig jaar zijn er 21 baby’s in de wijk geboren. Met de nieuwkomers is volgens het bewonerscomité nog niet zoveel contact. Als de speelplaats klaar is of in het buurthuis kom je elkaar vanzelf tegen. Bij het uitlaten van de hond zwaaien we al naar elkaar.’’ 

“Er wordt gezegd: ‘Orthen-Links, dat zijn asocialen’. Nee, wij zijn vrije mensen’’, zegt Hennie van Gelder, terwijl ook buurvrouw Carolien van Gulik (60) zich per scootmobiel op de stoep meldt. Zij woont nu in Villa Orthen. Het loopje in de wijk waar burgemeester Mikkers zo aan hecht? Dat is er allang, zeggen ze. Altijd al geweest. Moet-ie maar eens komen kijken. Roos: ,,Orthen Links is juist heel sociaal. Als er iets met m’n auto is, staat er zo drie man klaar om me te helpen. Ik had een tuin van 22 meter, maar daar zat ik nooit. Altijd aan de voorkant van het huis.’’ Die witte bankjes – voor ieder huis één – zijn dan ook belangrijk. Moerings: ,,Het is voor mij nog steeds hetzelfde Orthen-Links.’’ Game: ,,Er was wantrouwen, pijn, emotie, maar als je ziet hoe dit proces is verlopen, dan is dat veranderd en delen wij de trots van de bewoners.’’